Kleine Aspergers – tips & trics

Wist je dat:

  • jonge kinderen met Asperger heel weinig slapen?
  • dat zij heel wijs de wereld in kijken?
  • dat zij veel meer willen dan zij op dat moment kunnen?
  • dat zij daardoor heel gefrustreerd kunnen raken?
  • dat zij een aparte manier van spelen hebben?
  • dat zij soms hun eigen spelletjes maken?
  • kinderen met Asperger lak lijken te hebben aan jouw instructies?
  • dat zij enorm behulpzaam kunnen zijn?
  • dat zij geen discriminatie kennen?
  • dat zij ontzettend lief kunnen zijn?

Als jij jouw kindje herkent in het bovenstaande, hoeft het natuurlijk niet meteen zo te zijn dat je te maken hebt met het syndroom van Asperger. Misschien vind jij je kindje helemaal niet afwijken van de rest; misschien herken jij wel heel veel eigenschappen van jezelf in jouw kind. Mocht het echt problemen gaan geven – en dat begint meestal op de basisschoolleeftijd – dan kan het raadzaam zijn je kindje eens goed te laten onderzoeken door daarvoor opgeleide mensen.

 

Het labeltje

Eigenlijk heeft het woord ‘labeltje’ – of etiketje – al een negatieve lading. Toch hoeft een diagnose die negatieve lading niet te hebben. Er hangt heel veel af van de manier waarop jij (en je partner) ermee omgaan.spelende Marc

De nadelen:

  • het kind wordt gestigmatiseerd (er wordt alleen gekeken naar de akelige eigenschappen die bij Asperger horen en daarnaar gehandeld)
  • er zijn enorme doemscenario’s te vinden over mensen met Asperger
  • je kind zal te maken krijgen met veel vooroordelen.
  • het rugzakje (LGF)

De voordelen:

  • het zit ‘m dus niet aan jou en je opvoedkundige maatregelen!
  • jouw kindje zal leuke en bijzondere talenten hebben die leeftijdgenoten niet hebben
  • het rugzakje (LGF)

‘Het rugzakje’ staat met opzet zowel bij de nadelen als bij de voordelen. Hiermee kan de school van je kind extra ondersteuning krijgen. Als het rugzakje wordt toegewezen, zullen er op school een aantal gesprekken plaatsvinden met de leerkacht(en), jijzelf en een ab‘er. Die laatste, de Ambulant Begeleider, is afkomstig van Gedragpunt en zal in die gesprekken adviezen geven over de omgang met jouw kind. Die extra expertise is handig en een groot voordeel.

Het nadeel van het rugzakje is echter het feit dat alles afhankelijk is van de houding van de school. Er kunnen nog zoveel goede gesprekken plaatsvinden en goede adviezen worden uitgedeeld; als de leerkracht van jouw kind deze niet opvolgt, is jouw kind de klos. En tegen argumenten als: ‘ik heb er nog dertig leerlingen, ik kan geen extra tijd vrijmaken voor uw kind’ is geen kruid opgewassen. Dat is vechten tegen de bierkaai (maar helaas zul je dát steeds opnieuw moeten doen..!).

Terug naar de diagnose.

 

Joepie, het zit ‘m niet in mij!!!

Het allergrootste voordeel van een diagnose is het besef dat jij al die tijd toch goed zat met je opvoedkundige maatregelen. Jij bent wél een goede moeder (of vader) en je bent wél een goede opvoeder. Het heeft een reden waarom je kind niet lijkt te luisteren. Het heeft een reden waarom hij of zij je instructie niet opvolgt. Het heet het syndroom van Asperger en nee, je kind is niet ziek! Het heeft onder andere een andere manier van denken en daar zul jíj (en je partner) op in moeten spelen.

 

Wees duidelijk

De eerste stap is meteen de meest belangrijke: jouw manier van denken moet ook anders! Dat lijkt heel moeilijk, maar valt in de praktijk best mee. Tenminste, als je ervoor open staat.

Ga eens na bij jezelf welke instructies jij geeft aan je kind. Hoe duidelijk zijn die? Klinken ze zo: wil je even ophouden? Of zo: stop daar nu mee. Aan de wijze waarop die eerste instructie gegeven wordt, heeft jouw kind geen boodschap. Nee, ik wil niet ophouden – denkt hij/zij bij zichzelf – ik ben veel te lekker bezig. Probeer altijd zo duidelijk en kort mogelijk te zijn. Zelfs geen toevoegingen als ‘ik wil dat je…’ Want dan nog zal je kind denken: dat mag jij wel willen, maar ik niet… Dat laatste geeft geen al te fraaie indruk van je kind, maar prik daar maar doorheen. Dat is nou dat stukje Asperger wat hier een grote vinger in de pap heeft. Des te duidelijker je instructie, des te makkelijker voor je kind om die te begrijpen en op te volgen.

Tip: je constant in je kind verdiepen vergt enorm veel energie. Reserveer dagelijks een halfuurtje voor jezelf. Bijvoorbeeld als je kind op de crèche of school zit, of tijdens het middagdutje. Probeer in die dertig minuten er alleen te zijn voor jezelf en gebruik die tijd om jezelf op te laden. Kies datgene uit wat daarbij voor jou het beste past. Een warm bad nemen; gewoon even op bed liggen; lezen; internetten. Het maakt niet uit, als het jou maar die energie geeft die je overdag zo nodig hebt.

 

Pictogrammen

Een heel nuttige manier om je instructie aan te vullen, is met een tekeningetje waarop afgebeeld staat welke handeling je wilt van je kind. Dit hoeven geen Picasso’s of Rembrandt’s te zijn. In een paar pennestreken kan al duidelijk worden wat er afgebeeld staat. Op het moment dat je de instructie aan je kind geeft, laat je het ook de afbeelding zien. Hierdoor wordt nóg eens – en veel belangrijker: visueel – duidelijk wat je van hem/haar verlangt.

Kinderen met Asperger zijn namelijk heel visueel ingesteld. Hun de instructie laten zien, heeft veel meer effect dan alleen de instructie uitspreken. Op deze website staan een aantal simpele voorbeelden van pictogrammen (klik hier). Print ze uit, kleur ze in, plastificeer ze – kortom, maak er wat moois van. Maar bovenal: gebruik ze!

Wanneer je merkt dat deze zogenaamde pictogrammen goed werken, kun je ze ook geven aan de leerkracht van je kind. Denk daarbij vooral aan pictogrammen over opruimen, pauze (hapje), rustig werken e.d. Hoe groot de klas ook mag zijn, het zal voor de leerkracht een kleine moeite zijn om het juiste pictogram tijdens de juiste activiteit op het tafeltje van je kind te leggen. Zeker wanneer hij/zij de profijt ziet die het oplevert.

Tip: maak een rode rand om pictogrammen om aan te geven wanneer iets niet mag. Bijvoorbeeld bij de afbeelding ‘Stoppen’. Je kind zal het herkennen in de verkeersborden!

 

All they need is love

Iets minder moeilijk dan het veranderen van jouw manier van denken – maar zeker zo belangrijk! – is de nadruk leggen op de positieve dingen die je kind doet. Want zeg nou eerlijk: je kind doet zo vaak niet wat jij wilt, hij/zij wijkt zo af van leeftijdgenoten (hier komen de vooroordelen!) en van de juf/meester hoor dagelijks ook de meest rampzalige verhalen over jouw kind. Daardoor zou je je zoon of dochter dikwijls achter het behang plakken. Gefrustreerd raak je ervan. En jouw kind trouwens niet minder..!

Herken je het bovenstaande maar al te goed? Dan wordt het tijd om het roer om te gooien! Kort gezegd: wat doet je kind wèl goed? Let tijdens je dagelijkse bezigheden eens goed op hem/haar. Wat gaat er wèl goed? Leg daar nou eens de nadruk op door op zo’n moment een compliment te geven. Want deze bijzondere kinderen horen het te vaak wanneer het niet goed gaat. Dus op goede momenten verdienen zij een groot compliment. En dat mag best overdreven! Prijs hen de lucht maar in, zoals ze dat zeggen. Ze hebben het verdiend! En ze zult zien: na een tijdje voelt niet alleen jouw kind zich zichtbaar beter, maar jij ook!

Tip: noteer voor het slapen gaan, aan het eind van de dag, samen met je kind alle goede en slechte momenten in een schriftje. Je zult zien dat na een aantal dagen het lijstje met de slechte momenten korter wordt en het lijstje met goede momenten alleen maar langer en langer! Het is niet alleen maar leuk om nadruk te leggen op goede momenten, maar zo stimuleer je ook het zelfvertrouwen van je kind. En geloof me, dat kan hij/zij goed gebruiken!

 

Wees eerlijk

Kinderen met Asperger hebben een heel recht-toe recht-aan gevoel voor rechtvaardigheid. Zij zijn hier ook heel erg gevoelig voor en kunnen overstuur worden als hun onrecht wordt aangedaan. Het lijkt misschien voor de hand liggend, maar het gebeurt sneller en vaker dan je denkt. Want ook jij als opvoeder maakt je er geregeld schuldig aan en je hebt het waarschijnlijk niet eens door. Ook hier komt weer die duidelijkheid om de hoek kijken (en ook dat ze alles zo letterlijk opnemen!).

Heb je aan je kind beloofd dat het een snoepje mag als het drie uur is? Wee je gebeente als de grote wijzer een aantal minuten over de twaalf staat als jij het snoepje geeft! Dat zal onrecht zijn in de ogen van je kind, hoe klein en onbetekenend ook. Als dit vaak gebeurt, zal het moeilijker worden om afspraken te maken met je kind, omdat jij je er in zijn/haar ogen niet aan houdt. Let dus altijd goed op je woorden als je iets belooft! En ‘het komt me nu even niet uit’: daar heeft jouw kind geen boodschap aan.

Uiteraard is het wel zo dat naarmate je kind ouder wordt, je best kunt uitleggen waarom jij je niet aan je afspraak kon houden.

 

Wikimama

Omdat je kind de bedoeling en gedragingen van leeftijdgenoten niet goed kan aanvoelen en begrijpen, zul jij (en je partner) de aangewezen persoon zijn om dit hem/haar uit te leggen. Dat is af en toe best een opgave, maar je kind krijgt het extra moeilijk als je het niet verduidelijkt. Dat betekent dat je antwoord zult moeten geven op lastige vragen, waarvan het antwoord niet altijd voor de hand ligt. ‘Waarom wil die jongen/dat meisje niet met mij spelen?’;  ‘Wat betekent:-vul maar een willekeurig scheldwoord in-?’; ‘Waarom moet ik mensen aankijken als ze met me praten?’; ‘Waarom zeggen mensen het ene, maar bedoelen ze het andere?’ Altijd weer die behoefte aan duidelijkheid. Maar dat is ook wel het enige dat hun een beetje inzicht kan verschaffen in hoe iemand zonder Asperger denkt en reageert. En als dat voor hén duidelijk is, kunnen zij daar misschien op de juiste manier op reageren. Het is een constant gevoel van aftasten en proberen aan te voelen.

Wat je hem of haar ook zult moeten uitleggen, is wat Asperger inhoudt. Ook dat is niet altijd even makkelijk. Wel is het belangrijk om te weten dat je kind allang door heeft dat het anders is dan leeftijdgenoten. Dat inzicht wordt uit zelfbedrog nogal eens onderschat door de ouders. Je hoeft niet uit te wijden met een technisch verhaal over Asperger. Maar beseffen dat het anders-zijn niet hun schuld is, is voor kinderen met Asperger vaak een enorme opluchting. Want ze doen zó hun best om aansluiting te vinden bij leeftijdgenoten en begrijpen zelf ook niet waarom dat zo moeilijk gaat. (Net zoals jij het fijn vond te weten dat het niet aan jouw opvoedinstructies lag waarom je kind niet luisterde!) Hun probleem heeft een naam: Asperger. Zij zijn geen probleem, zij hebben een probleem. Een probleem waar zij mee moeten leren omgaan, net als de wereld om hen heen. Jij (en je partner) zullen hen daarmee moeten helpen, en die hulp hebben ze hard nodig! Zorg voor een rustige en veilige thuishaven. Zodat ze op die plek echt zichzelf kunnen zijn.

 

Kanjers

Kinderen met Asperger hebben over het algemeen een laag gevoel van eigenwaarde. Dat is helaas begrijpelijk, zeker als je zo vaak de kous op de kop krijgt als je probeert net zo te zijn als andere kinderen. Maar… het is ook volkomen onterecht! Omdat na de diagnose de nadruk zo vaak meteen op ‘de problemen’ ligt, wordt er veel te weinig aandacht geschonken aan de eigenschappen die deze kinderen zo bijzonder maken. Daarom zal het zelfvertrouwen en en goed gevoel van eigenwaarde voor deze kinderen zelden door de buitenwereld worden gestimuleerd. Dat zul jij moeten doen, als moeder, als vader, als partner, als opvoeder! Want alleen jíj kent de bijzondere eigenschappen van je kind, zijn/haar gevoel voor humor; alleen jíj weet hoeveel inspanningen een ‘gewone’ schooldag van jouw kind vergt en hoe knap het is dat jouw kind zo ontzettend veel weet over een bepaald dier of onderwerp. En wie weet wat voor talenten er voor de toekomst nog onder de oppervlakte verborgen liggen! Complimenteer je kind met die bijzondere kwaliteiten. Want ze mogen er zijn, die kanjers!

Share Button