Wat is Asperger eigenlijk?

jonglerende marcHet syndroom van Asperger is ooit ontdekt door een Oostenrijkse arts. Hij heette Hans Asperger, vandaar de naam.  Asperger hoort thuis in het rijtje ‘aan autisme verwante stoornissen’, de zogenaamde ASS (Autisme Spectrum Stoornis).

Sociale misfit

Mensen met Asperger zijn erg op logica gericht. Dat is een van de redenen waarom zij zoveel moeite hebben met bijvoorbeeld onze sociale omgangsregels. ‘Wil je nu even stoppen?’ zal bij hen niet automatisch betekenen dat ze ook echt stoppen. Het is immers een vraag en geen gebod. Zij begrijpen het nut niet van de beleefheids-vorm (= die vraag). Dat is echter geen kwestie van niet-willen, maar van niet-kunnen. Daar komt ook weer een stukje van die logica om de hoek kijken: waarom eerst die vraag terwijl je eigenlijk wilt dat het meteen daadwerkelijk gebeurt? Deze manier van verwerken van informatie is er ook de oorzaak van dat zij taal en uitdrukkingen vaak letterlijk opvatten. Dat brengt hen dikwijls ongewild in nare situaties…

Eigen-aardigheden

Maar mensen met Asperger hebben ook hun eigen-aardigheden. Zo kunnen sommigen zich heel uitvoerig bezighouden met een bepaald onderwerp. Zij kunnen je alles vertellen over bijvoorbeeld hommels of kennen alle soorten dolfijnen. Bovendien hebben ze hun eigen bijzondere humor!

Vaak kunnen sommige mensen met Asperger meer dan één ding tegelijk. Zoals televisie kijken terwijl je een boek leest bijvoorbeeld. En dan precies weten wat er in het televisieprogramma werd gezegd en wat in het boek gebeurde!

gelijkgestemdenContact maken

Ze zeggen weleens van kinderen/jongeren met Asperger dat ze geen contact maken met de mensen om hen heen. Dat is niet waar. Ze maken wel contact, maar op hun eigen manier. Een manier die mensen zónder Asperger niet (h)erkennen. Maar zet ze in één ruimte met gelijkgestemden en je zult zien dat er wel degelijk en bovendien heel snel contact wordt gemaakt. Ze zullen de beleefdheids-plichtplegingen achterwege laten en elkaar feilloos aanvoelen.

Als zij onder leeftijdgenoten zijn die geen Asperger hebben – of een andere aan autisme verwante stoornis – zul je zien dat het contact maken veel moeilijker verloopt. Die leeftijdgenoten hebben immers met elkaar contact aan de hand van bekende sociale omgangsregels. Zij gaan er automatisch vanuit dat die regels ook vanzelfsprekend zijn voor de persoon met Asperger. En als ze merken dat dat niet het geval is, plaatsen ze die persoon zonder pardon buiten de sociale groep. Uitzonderingen daargelaten natuurlijk.

Sommige kinderen/jongeren met Asperger willen graag bij zo’n sociale groep horen en zullen zich tot het uiterste inspannen om de sociale regels onder de knie te krijgen. Vaak tot hun grote frustratie, want als dat eenmaal zo ver is, zijn die regels al lang weer veranderd..!

Anderen hebben simpelweg geen interesse in aansluiting bij een groep. Zij zien het nut niet in van een groep òf hebben te vaak hun neus gestoten aan de sociale omgangsregels. Omdat er in de maatschappij veel nadruk wordt gelegd op het belang van ‘de groep’, worden deze laatsten nogal eens gepusht om toch aansluiting te zoeken. Dit met alle nare gevolgen van dien. Natuurlijk is het belangrijk om te kunnen samenwerken, maar het is voor kinderen/jongeren met Asperger even belangrijk als nodig om zich in hun wereldje terug te kunnen trekken.

Hersenspinsels

Aan de hand van deze tekening wordt op een snelle manier duidelijk hoe de informatieverwerking van iemand met Asperger in zijn werk gaat. 1 receptie

meer dan 1 receptie

Waar bij iemand zonder Asperger de hersenen maar één ‘invoermogelijkheid’ voor informatie hebben, heeft iemand mèt Asperger er meerdere.

Voorraadkasten

Bij iemand zonder Asperger komt de informatie dus op een centraal punt binnen. Vandaaruit worden de gegevens doorgegeven aan de hersengebieden waar zij thuishoren. Deze hersengebieden zou je voor het gemak een soort voorraadkast kunnen noemen; een voorraadkast met informatie. Deze zogenaamde voorraadkasten hebben onderling verbinding met elkaar. Hierdoor kunnen zij gegevens uitwisselen. Ook met de voorraadkasten waar emoties ‘opgeslagen liggen’ kunnen zij een verbinding maken. Doordat we deze combinaties maken met gegevens uit deze voorraadkasten onderling, kunnen we situaties inschatten en bijvoorbeeld aanvoelen wat mensen gaan doen in een bepaalde situatie.

Bij mensen mèt Asperger komt informatie dus niet via één invoerpunt binnen, maar via meerdere invoerpunten. Om bij het verhaal van de voorraadkasten te blijven: de gegevens komen niet op één punt binnen en worden daarna verdeeld naar de juiste  voorraadkasten (hersengebieden), maar de gegevens komen meteen terecht in de voorraadkast. De voorraadkasten van iemand met Asperger staan echter niet met elkaar in verbinding en kunnen onafhankelijk van elkaar opereren. Dat is één van de redenen waarom zij meer dingen tegelijk kunnen doen. Van informatie die zij te horen krijgen, slaan ze zonder moeite bepaalde feiten direct in de voorraadkast op, terwijl zij met behulp van een andere voorraadkast iets opschrijven wat niets te maken heeft met datgene wat ze op dat moment horen. Zodoende kunnen jongeren met Asperger op school bijvoorbeeld de informatie tot zich nemen die ze horen van de docent, terwijl ze tegelijkertijd hun huiswerk (voor een ander vak) aan het maken zijn.

Welke voorraadkast moet open?

Echter, omdat hun voorraadkasten geen onderlinge verbinding aangaan, kunnen zij geen verbanden leggen tussen bepaalde gegevens. Hierdoor hebben jongeren met Asperger veel meer moeite met inzichtvragen die op toetsen worden gevraagd. Exacte feiten zijn geen probleem; die ratelen ze met behulp van de directe verbinding met een voorraadkast moeiteloos op. Maar zodra er naar een samenhang van bepaalde feiten wordt gevraagd, wordt het wel een probleem. Dan wordt er immers een beroep gedaan om de samenwerking en verbinding tussen de verschillende voorraadkasten.

 

Geen rekening houden met gevoelens van de anderDoor het ontbreken van de natuurlijke verbinding tussen de voorraadkasten is het voor hen moeilijk om:

1 te relativeren / te nuanceren

2 te weten wat een ander van hen verwacht

3 een gevoel aan een actie te verbinden

4 de gevolgen van hun eigen acties in te schatten.

Ook de verwerking van prikkels verloopt bij jongeren met Asperger anders dan bij leeftijdgenoten. Pijn en harde geluiden ervaren zij vaak als bijna ondraaglijk. Hierdoor worden ze vaak als aanstellers gezien. Onterecht, want in hun beleving ís die (pijn- of geluids)prikkel bijna ondraaglijk, omdat zij die op een andere manier ervaren dan iemand zonder Asperger. Het zou heel goed kunnen dat dit gemis van verbindingen tussen de voorraadkasten hiermee te maken heeft. Vooral het gebrek om te kunnen relativeren en te nuanceren zal hierbij een grote rol spelen. mindmapping

Het is echter niet onmogelijk om deze verbindingen te stimuleren. Een mogelijkheid die daarbij kan helpen, is het zogenaamde mindmapping: het letterlijk in beeld brengen van de verschillende voorraadkasten. Daarbij wordt uitgetekend in welke voorraadkast bepaalde gegeven liggen, en met welke voorraadkast verbinding moet worden gemaakt om tot de oplossing van een inzichtvraag te komen. Des te jonger hiermee begonnen wordt, des te makkelijker deze verbindingen zich gaan vormen.

 

 

 

Share Button